Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τα ξεχασμένα ήθη και έθιμα του Πάσχα στα χωριά της Θεσπρωτίας...

Μαρτυρία του Θεσπρωτού εκπαιδευτικού και συγγραφέα Μάριου Μπίκα... Το Σάββατο του Λαζάρου τα παιδάκια των χωριών της Θεσπρωτίας πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν τα κάλαντα του Λαζάρου, κρατώντας ένα καλάθι (σπόρτα), που ήταν στολισμένο με λουλούδια και κουδούνια και ο σπιτονοικοκύρης τα φίλευε με αυγά ή χρήματα. Θεσπρωτός συγγραφέας και εκπαιευτικός Μάριος Μπίκας, επισημαίνει σχετικά: "Το Σάββατο
του Λαζάρου τα αγόρια από ηλικίας περίπου οκτώ έως και 13 ετών, κατά ομάδες καθ’ όλη την ημέρα επισκέπτονταν όχι μόνο τα σπίτια του χωριού τους,  τη Βέλλιανη, αλλά και των γειτονικών Προδρόμι και Καριώτι.  Μόλις έφταναν στην πόρτα του σπιτιού τραγουδούσαν ένα από τα παρακάτω τραγούδια.   Μετά το τέλος του τραγουδιού,  η σπιτο-νοικοκυρά τους πρόσφερε χρήματα, αυγά, καλούδια, ή διάφορα φρούτα :

          (1)Σήμερα ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν και τα ΒαΐαΙησούς Χριστός κατέβηκε στην πόλη Βηθανία.Βρήκε τη Μάρθα που ’κλαιε μαζί με τη Μαρία.Μάρθα μου πού’ ναι ο Λάζαρος; Πού’ ναι ο μαθητής μου;Ο Λάζαρος απέθανε, εδώ και τρεις ημέρες.Για δείξε μου τον τάφο του; για δείξε μου το μνήμα;Του έδειξαν τον τάφο του, του έδειξαν το μνήμα.Και ο Χριστός εδάκρυσεν και τ’ ουρανού κοιτάζει. Για σήκω πάνω Λάζαρε και μη βαριά κοιμάσαι.Κι ο Λάζαρος σηκώθηκε από τον κάτω κόσμο.Πες μας Λάζαρε τι είδες εις τον  Άδη όπου πήγες.Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.Δώσε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκιΤης καρδιάς και των χειλέων και μη με ρωτάτε πλέον.
Σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσειΚι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει.
(Το παραπάνω τραγούδι μου το έστειλε η συγχωριανή μου Περσεφονη Στεφάνου – Σουλβέγκα στις 15.3. 1997)
 (2) Κούσκουρ, κούσκουρ Λάζαρε     κούσκουρ Πετρίτη.     δως μου ένα αυγό,     δως κι άλλο ένα     να πάρουμ’ από ένα
            (3)             Σήμερα έρχεται ο Χριστός, ο Επουράνιος Θεός.            Εν τη πόλη Βηθανία, Μάρθα κλαίει κι η Μαρία            Λάζαρον τον αδελφόν τους τον γλυκόν κι αγκαρδιακόν τους.            Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν και τον εμοιρολογούσαν.            Την ημέρα την Τετάρτη, κίνησ’ ο Χριστός για να ’ρθει            Κι εβγήκε κι η Μαρία έξω από τη Βηθανία.            Αν εδώ ήσουν Χριστέ μου, δε θα πέθνισκ’ ο αδελφός μου.            Τότε ο Χριστός δακρύζει και τον  Άδη φοβερίζει.            Δεύρο έξω Λάζαρέ μου, φίλε μου κι αγαπητέ μου.            Λάζαρος απολυτρώθη, αναστήθηκε σηκώθη.
            Δόξα το Θεό φωνάζουν και το Λάζαρο εξετάζουν.            Πες μας Λάζαρε τι είδες, εις τον Άδη όπου πήγες.            Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.            Δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκι            Της καρδιάς και των χειλέων και μη ρωτάτε πλέον.  
(4)              Το μοιρολόγι της Παναγίας
            Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα.            Σήμερον όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται.            Σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,            οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι.            Για να σταυρώσουν το Χριστό, των πάντων Βασιλέα.            Η Παναγιά σαν τ’  άκουσε, έμεινε μοναχή της,            την προσευχή της έκανε εις τον μονογενή της.            Κοιτά δεξιά, κοιτά ζερβά, κανέναν δε γνωρίζει.            Κοιτά παραδεξιότερα, γνωρίζει τον  Αϊ Γιάννη.            Αϊ Γιάννη,  Αϊ Γιάννη Πρόδρομε και βαφτιστή του γιου μου,            μην είδες τον υγιόκα μου και το διδάσκαλό σου;            Τον βλέπεις εκείνο το γυμνό, τον παραπονεμένο;            Εκείνος είν’ ο γιόκας σου και ο διδάσκαλός μου.
( σ.σ . Το  μοιρολόγι της Παναγιάς, σύμφωνα με έρευνα φιλέλληνα Ελβετού καθηγητή, υπάρχει σε 256 παραλλαγές).*** Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα ξεκινούσαν πριν τη Μ. Εβδομάδα με τον καθαρισμό του σπιτιού και το ασβέστωμα της αυλής. Τη Μεγάλη Πέμπτη, από το πρωί οι γυναίκες ζύμωναν τσουρέκια και έβαφαν τα αυγά. Το πρώτο βαμμένο αυγό που  έβγαζαν από την κατσαρόλα το τοποθετούσαν στο εικονοστάσι και το φύλαγαν εκεί  μέχρι το επόμενο Πάσχα. Το αυγό αυτό ήταν κάτι σαν φυλαχτό για το σπίτι τα χωράφια και τα ζώα. Το αυγό της προηγούμενης χρονιάς θάβονταν στα χωράφια ή στα μαντριά πιστεύοντας ότι έτσι  τα «γεννήματα» της γης ή των ζώων θα είναι πολλά. Το βράδυ της Ανάστασης οι νοικοκυραίοι γυρνώντας από την εκκλησία και πριν μπουν στο σπίτι σταύρωναν την εξώπορτα με το Άγιο Φως και μετά άναβαν το καντήλι  έτσι ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν το Άγιο Φως όλο το χρόνο στο σπίτι. Πατροπαράδοτο γεύμα της Κυριακής του Πάσχα ήταν  το σουβλιστό αρνί. Όμως παραδοσιακή θεωρούταν η γάστρα στην οποία έψηναν το πασχαλινό κρέας. Συνήθιζαν επίσης να φτιάχνουν πολλών ειδών πίτες. Ακόμα ένα παραδοσιακό θεσπρωτικό φαγητό, ήταν η συκωταριά με σπανάκι στη γάστρα το οποίο το έτρωγαν αντί για μαγειρίτσα. Σε πολλά χωριά μαζεύονταν οι χωριανοί στις πλατείες ή στις αλάνες έψηναν, έτρωγαν, έπιναν και γλεντούσαν όλοι μαζί.  

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Οι εικόνες των σπουδαστών/τριών του τμήματος φωτογραφίας στο Δημόσιο ΙΕΚ Ηγουμενίτσας εντυπωσίασαν το κοινό! (ΦΩΤΟ)

Zήλος και έμπνευση. Αντίληψη και στόχευση. Τέσσερα γνωρίσματα των σπουδαστών/τριών  του τμήματος "Τέχνη Φωτογραφίας" του Δημόσιου ΙΕΚ Ηγουμενίτσας, που οργάνωσαν έκθεση στο Πνευματικό Κέντρο “Πάνθεον”, με αφορμή την ολοκλήρωση της χρονιάς. Οι σπουδαστές/τριες έδωσαν τον εαυτό τους, μέσα από δημιουργικές ψυχικές διεργασίες, στα έργα τους, δύο του καθενός και της καθεμιάς εκτέθηκαν από το πλούσιο φωτογραφικό υλικό, που προέκυψε κατά την διάρκεια της κατάρτισης και το οποίο βλάστησε πάνω σε γόνιμο έδαφος. Αυτό το γόνιμο έδαφος το δημιούργησαν τόσο ο διευθυντής του ΙΕΚ Ηγουμενίτσας Ηλίας Μπούας, που στο χαιρετισμό του αναφέρθηκε στην προσπάθεια, που καταβάλλεται τα τελευταία χρόνια, ώστε το εκπαιδευτήριο να παρέχει το καλύτερο δυνατό μαθησιακό πλαίσιο, όσο και οι καθηγητές Αγαθοπούλου Άρτεμις, Ασωνίτης Πολυδεύκης, Βλάχου Αντιγόνη, Γκόη Σοφία, Ζωγράφος Φίλιππος, Κωσταδήμας Χαράλαμπος, Μπέλλου Βανέσα, Μπογιατζόγλου Αλεξάνδρα, Παπαδημητρόπουλος Παναγιώτης, Παπαλάμπρου Αντώνιος, Τζό…

Ο πρόεδρος της Αλβανίας Ιλίρ Μέτα με σύνεση καταδικάζει τους εξτρεμισμούς και επιδιώκει καλές σχέσεις με την Ελλάδα...

Ο νέος Πρόεδρος της Αλβανίας Ιλίρ Μέτα, μια φωνή συνετή, επιδιώκει καλές σχέσεις με την Ελλάδα και καταδικάζει τους εξτρεμισμούς σε βάρος της χώρας μας. Είτε προέρχονται από κυβερνητικά στελέχη είτε από τους εθνικιστές και τους αυτοαποκαλούμενους "Τσάμηδες". Διευκρίνισε ότι οι "σχέσεις μας με την Ελλάδα δεν είναι όπως με όλους τους άλλους γείτονες. Είναι ηθικές και ανθρώπινες. Υπάρχουν εκατομμύρια Αλβανοί που ζουν εκεί και πολλά παιδιά που είναι πλέον ελληνόπουλα. Είναι μια σχέση πολύ δυνατή». Ο Ιλίρ Μέτα είπε το αυτονόητο, που χάνεται μέσα στον παραλογισμό του φανατισμού και των σκοπιμοτήτων. Πολλοί Αλβανοί πολίτες ζουν και εργάζονται πολλά χρόνια στην Ελλάδα και ενισχύουν οικονομικά τους συγγενείς του στην Αλβανία ή φτιάχνουν σπίτια.Την ίδια στιγμή κάποια αλβανόπουλα γεννήθηκαν στην Ελλάδα και γνωρίζουν καλύτερα την ελληνική γλώσσα από την αλβανική. Αλλά και η Ελλάδα έχει μειονότητα στην Αλβανία. Έτσι αυτό, που χρειάζονται οι δύο χώρες, δεν είναι εντάσεις, αλλά συνεργ…

Ο Παραμυθιώτης γιατρός, που υπηρέτησε με αφοσίωση το αυθεντικό δημοτικό τραγούδι! (Video)

Ο αείμνηστος γιατρός (γενικός χειρουργός) Γιάννης Οικονομίδης (1923-2013), από τη Σέλλιανη Παραμυθιάς,  υπηρέτησε με αφοσίωση το αυθεντικό δημοτικό τραγούδι! Παρότι εργαζόταν σε μεγάλες ιδιωτικές κλινικές, καταπιάστηκε με την παραδοσιακή μουσική και με την θαυμάσια χροιά της φωνής του, απέδωσε με εξαιρετικό τρόπο πολλά  δημοτικά τραγούδια, συνεργαζόμενος κυρίως με τους Χαλκιάδες. Το πέρασμα του Γιάννη Οικονομίδη από το δημοτικό τραγούδι, πέρα από το γλέντι και τη

Το εβδομαδιαίο Φιλιατιώτικο παζάρι και ο λάτρης και διαφημιστής του δημοσιογράφος Γιώργος Κώτσης...

Κάθε Πέμπτη, μα κάθε Πέμπτη, επί πολλά χρόνια τώρα, όλοι όσοι επισκέπτονται για ψώνια ή για ένα απλό σεργιάνισμα το εβδομαδιαίο Φιλιατιώτικο παζάρι,βλέπουν έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, να αποτυπώνει φωτογραφικά, πολύ διακριτικά, αλλά και πολύ μεθοδικά ταυτοχρόνως, ανθρώπινες φιγούρες και δραστηριότητες. Με μια μικρή φωτογραφική μηχανή, "πιάνει" τα πάντα... Από τους μικροπωλητές έως το βολτάρισμα ανδρών

Ανάγκη να αναστηλωθεί το μοναστήρι της Βέλλιανης, όπου εορτάστηκε υπαίθρια το "Γενέλθιον του Προδρόμου" (ΦΩΤΟ)

Το μήνυμα από τον υπαίθριο εορτασμό, την Κυριακή 25 Ιουνίου (μία ημέρα μετά) του "Γενεθλίου του Ιωάννου του Προδρόμου", στο ερειπωμένο μοναστήρι της Βέλλιανης, όπου συγκεντρώθηκαν αρκετοί πιστοί, είναι ότι το ιστορικό μοναστήρι χρειάζεται άμεσα αναστήλωση. Η Επιτροπή Διάσωσης και Αποκατάστασής του, που αποτελείται από έξι άτομα, κάνει ό,τι μπορεί, προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά χρειάζεται οπωσδήποτε η εξεύρεση κονδυλίων από ευρωπαϊκά, κυρίως προγράμματα ή η ένταξη του έργου στο δημόσιο προϋπολογισμό.  Στον εξωτερικό χώρο του μοναστηρίου τελέστηκε όρθρος και θεία λειτουργία μετά αρτοκλασίας από τους ιερείς π. Ιωάννη Παππαδόπουλο, π. Δημήτριο Μαρτίνη και π. Νικόλαο Πέτσιο. Παρέστησαν η δήμαρχος Σουλίου Σταυρούλα  Μπραϊμη, η περιφερειακή σύμβουλος Θεσπρωτίας Αντιγόνη Φίλη, ο αντιδήμαρος Σουλίου κ. Μπάτσης  και οι δημοτικοί σύμβουλοι Δημήτριος Λώλος και Παναγιώτα Αλεξίου. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας, οι διακόσιοι περίπου προσκυνητές ένιωσαν μια γαλήνη και πραότητα γεμάτες χ…

Θεσπρωτός επιχειρηματίας ενισχύει την τοπική αστυνομία!

Ο Θεσπρωτός επιχειρηματίας Παναγιώτης Τσαγκαλίδης, αναγνωρίζοντας το σημαντικό ρόλο της τοπικής αστυνομίας, την ενισχύει με διάφορες προσφορές. Πρόσφατα δώρισε στη Διεύθυνση Αστυνομίας Θεσπρωτίας δύο  σύγχρονους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, με τους οποίους επανδρώθηκαν τα γραφεία έκδοσης διαβατηρίων και ταυτοτήτων. Και παλαιότερα, είχε την ευαισθησία, να στηρίξει την προσπάθεια των αστυνομικών, βλέποντας και επιβραβεύοντας σ' αυτούς τον κοινωνικό ρόλο, που επιτελούν με σοβαρότητα και αποτελεσματικότητα. Και είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το γεγονός ότι πολίτες, στους δύσκολους αυτούς καιρούς, παίρνουν τέτοιου είδους πρωτοβουλίας και εκδηλώνουν την ουσιαστική συμπαράστασή τους προς τα σώματα ασφαλείας. Έτσι, ορθά επισημαίνει σε ανακοίνωσή της η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Θεσπρωτίας ότι "πράξεις σαν αυτές του κ. Τσαγκαλίδη μας γεμίζουν δύναμη και αυτοπεποίθηση για να συνεχίσουμε με την ίδια ένταση την προσπάθεια μας, καθώς μας δείχνουν ότι ο αγώνας που δίνουμε καθημερινά δεν περνά…