Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τα ξεχασμένα ήθη και έθιμα του Πάσχα στα χωριά της Θεσπρωτίας...

Μαρτυρία του Θεσπρωτού εκπαιδευτικού και συγγραφέα Μάριου Μπίκα... Το Σάββατο του Λαζάρου τα παιδάκια των χωριών της Θεσπρωτίας πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και έλεγαν τα κάλαντα του Λαζάρου, κρατώντας ένα καλάθι (σπόρτα), που ήταν στολισμένο με λουλούδια και κουδούνια και ο σπιτονοικοκύρης τα φίλευε με αυγά ή χρήματα. Θεσπρωτός συγγραφέας και εκπαιευτικός Μάριος Μπίκας, επισημαίνει σχετικά: "Το Σάββατο
του Λαζάρου τα αγόρια από ηλικίας περίπου οκτώ έως και 13 ετών, κατά ομάδες καθ’ όλη την ημέρα επισκέπτονταν όχι μόνο τα σπίτια του χωριού τους,  τη Βέλλιανη, αλλά και των γειτονικών Προδρόμι και Καριώτι.  Μόλις έφταναν στην πόρτα του σπιτιού τραγουδούσαν ένα από τα παρακάτω τραγούδια.   Μετά το τέλος του τραγουδιού,  η σπιτο-νοικοκυρά τους πρόσφερε χρήματα, αυγά, καλούδια, ή διάφορα φρούτα :

          (1)Σήμερα ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν και τα ΒαΐαΙησούς Χριστός κατέβηκε στην πόλη Βηθανία.Βρήκε τη Μάρθα που ’κλαιε μαζί με τη Μαρία.Μάρθα μου πού’ ναι ο Λάζαρος; Πού’ ναι ο μαθητής μου;Ο Λάζαρος απέθανε, εδώ και τρεις ημέρες.Για δείξε μου τον τάφο του; για δείξε μου το μνήμα;Του έδειξαν τον τάφο του, του έδειξαν το μνήμα.Και ο Χριστός εδάκρυσεν και τ’ ουρανού κοιτάζει. Για σήκω πάνω Λάζαρε και μη βαριά κοιμάσαι.Κι ο Λάζαρος σηκώθηκε από τον κάτω κόσμο.Πες μας Λάζαρε τι είδες εις τον  Άδη όπου πήγες.Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.Δώσε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκιΤης καρδιάς και των χειλέων και μη με ρωτάτε πλέον.
Σ’ αυτό το σπίτι που ’ρθαμε, πέτρα να μη ραγίσειΚι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει.
(Το παραπάνω τραγούδι μου το έστειλε η συγχωριανή μου Περσεφονη Στεφάνου – Σουλβέγκα στις 15.3. 1997)
 (2) Κούσκουρ, κούσκουρ Λάζαρε     κούσκουρ Πετρίτη.     δως μου ένα αυγό,     δως κι άλλο ένα     να πάρουμ’ από ένα
            (3)             Σήμερα έρχεται ο Χριστός, ο Επουράνιος Θεός.            Εν τη πόλη Βηθανία, Μάρθα κλαίει κι η Μαρία            Λάζαρον τον αδελφόν τους τον γλυκόν κι αγκαρδιακόν τους.            Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν και τον εμοιρολογούσαν.            Την ημέρα την Τετάρτη, κίνησ’ ο Χριστός για να ’ρθει            Κι εβγήκε κι η Μαρία έξω από τη Βηθανία.            Αν εδώ ήσουν Χριστέ μου, δε θα πέθνισκ’ ο αδελφός μου.            Τότε ο Χριστός δακρύζει και τον  Άδη φοβερίζει.            Δεύρο έξω Λάζαρέ μου, φίλε μου κι αγαπητέ μου.            Λάζαρος απολυτρώθη, αναστήθηκε σηκώθη.
            Δόξα το Θεό φωνάζουν και το Λάζαρο εξετάζουν.            Πες μας Λάζαρε τι είδες, εις τον Άδη όπου πήγες.            Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους.            Δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλύνω το φαρμάκι            Της καρδιάς και των χειλέων και μη ρωτάτε πλέον.  
(4)              Το μοιρολόγι της Παναγίας
            Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα.            Σήμερον όλοι θλίβονται και τα βουνά λυπούνται.            Σήμερον έβαλαν βουλή οι άνομοι Εβραίοι,            οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι.            Για να σταυρώσουν το Χριστό, των πάντων Βασιλέα.            Η Παναγιά σαν τ’  άκουσε, έμεινε μοναχή της,            την προσευχή της έκανε εις τον μονογενή της.            Κοιτά δεξιά, κοιτά ζερβά, κανέναν δε γνωρίζει.            Κοιτά παραδεξιότερα, γνωρίζει τον  Αϊ Γιάννη.            Αϊ Γιάννη,  Αϊ Γιάννη Πρόδρομε και βαφτιστή του γιου μου,            μην είδες τον υγιόκα μου και το διδάσκαλό σου;            Τον βλέπεις εκείνο το γυμνό, τον παραπονεμένο;            Εκείνος είν’ ο γιόκας σου και ο διδάσκαλός μου.
( σ.σ . Το  μοιρολόγι της Παναγιάς, σύμφωνα με έρευνα φιλέλληνα Ελβετού καθηγητή, υπάρχει σε 256 παραλλαγές).*** Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα ξεκινούσαν πριν τη Μ. Εβδομάδα με τον καθαρισμό του σπιτιού και το ασβέστωμα της αυλής. Τη Μεγάλη Πέμπτη, από το πρωί οι γυναίκες ζύμωναν τσουρέκια και έβαφαν τα αυγά. Το πρώτο βαμμένο αυγό που  έβγαζαν από την κατσαρόλα το τοποθετούσαν στο εικονοστάσι και το φύλαγαν εκεί  μέχρι το επόμενο Πάσχα. Το αυγό αυτό ήταν κάτι σαν φυλαχτό για το σπίτι τα χωράφια και τα ζώα. Το αυγό της προηγούμενης χρονιάς θάβονταν στα χωράφια ή στα μαντριά πιστεύοντας ότι έτσι  τα «γεννήματα» της γης ή των ζώων θα είναι πολλά. Το βράδυ της Ανάστασης οι νοικοκυραίοι γυρνώντας από την εκκλησία και πριν μπουν στο σπίτι σταύρωναν την εξώπορτα με το Άγιο Φως και μετά άναβαν το καντήλι  έτσι ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν το Άγιο Φως όλο το χρόνο στο σπίτι. Πατροπαράδοτο γεύμα της Κυριακής του Πάσχα ήταν  το σουβλιστό αρνί. Όμως παραδοσιακή θεωρούταν η γάστρα στην οποία έψηναν το πασχαλινό κρέας. Συνήθιζαν επίσης να φτιάχνουν πολλών ειδών πίτες. Ακόμα ένα παραδοσιακό θεσπρωτικό φαγητό, ήταν η συκωταριά με σπανάκι στη γάστρα το οποίο το έτρωγαν αντί για μαγειρίτσα. Σε πολλά χωριά μαζεύονταν οι χωριανοί στις πλατείες ή στις αλάνες έψηναν, έτρωγαν, έπιναν και γλεντούσαν όλοι μαζί.  

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η νοσταλγική ιστορία με τις καλάθες της Μπολιάνας Θεσπρωτίας στις αρχές του 20ου αιώνα...

Του Πέτρου Μίντζα Η ιστορία με τις καλάθες της Μπολιάνας, ξεκινάει κάπου στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν οι δύο Οσδινιάτες: Γιώργος Ζήσης και Χαράλαμπος -Χαρλάμης Μπάτσης (παππούς του αξέχαστου καθηγητή ιατρικής Μπάμπη), που είχαν μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, επέστρεψαν στο χωριό τους και με τα χρήματα που έφεραν,αγόρασαν απέναντι στην εύφορη Μπολιάνα κτήματα και στη συνέχεια έχτισαν και από ένα σπιτάκι. Για να μπορούν να περνάνε τον υγρό φράχτη του Καλαμά τους χειμερινούς μήνες, χωρίς να

Ξεκινάει η αναστήλωση των πηγαδιών και της οικίας Μπούση στο Σούλι...

Ξεκινάει η αναστήλωση των πηγαδιών και της οικίας Μπούση στο Σούλι. Ειδικότερα εγκρίνονται οι όροι προγραμματικής σύμβασης  μεταξύ της Περιφέρειας Ηπείρου, του υπουργείου Πολιτισμού & Αθλητισμού/Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας και του δήμου Σουλίου για την υλοποίηση του έργου «Αναστήλωση – επισκευή οικίας Μπούση και πηγαδιών στον Ιερό Χώρο του Σουλίου, προϋπολογισμού 200.000 €".  Τα περισσότερα πηγάδια, που είναι κατασκευασμένα σε σχήμα κυκλικό, βρίσκονται κοντά στο κάστρο της Κιάφας και ο συνολικός αριθμός τους πλησίαζε στο παρελθόν τα 400, αφού κάθε οικογένεια Σουλιωτών διέθετε το δικό της. Σήμερα, στην περιοχή με την ονομασία Πηγάδια είναι συγκεντρωμένα περίπου 67 πηγάδια εκ των οποίων στέκονται όρθια τα 40. Πρόκειται για μια μικρή πεδιάδα ανάμεσα στα βουνά, εκεί όπου στέκονται ακόμα οι τοίχοι από το σπίτια των Μποτσαραίων και του Τζαβέλα, καθώς και το Βουλευτήριο, όπου έκαναν τις συνάξεις οι οπλαρχηγοί και οι εκπρόσωποι των οικογενειών.  Ο συνολικός αριθμός των πηγαδιών πλ…

Σωτήρης Δημητρίου: "Ο δρόμος της αξιοπρέπειας είναι ανηφορικός"...

Ο πρωτοεμφανιζόμενος Θεσπρωτός συγγραφέας του ιστορικού μυθισοτρήματος "Μείναμε εμείς...!" σε μια αποκαλυπτική συνέντευξη "φωτίζει" το βιβλίο του και τον εαυτό του... Είναι πολύ συναρπαστικό, αλλά και χρήσιμο συνάμα να μιλάει κανείς με τον Θεσπρωτό συγγραφέα Σωτήρη Δημητρίου. Τόσο συναρπαστικό, που περνούν τα δευτερόλεπτα, τα λεπτά και οι ώρες, χωρίς να σου αφήνουν ούτε το παραμικρό σημάδι κόπωσης. Τον ακούς και τον απολαμβάνεις... Αυθόρμητος , «ντόμπρος» και γενικά «ψαγμένος»  τύπος ο Σωτήρης Δημητρίου, μιλάει χωρίς περιστροφές και χωρίς υπονοούμενα. Αλλά με καθαρότητα και με πειθώ. Έτσι λειτούργησε και στο πρώτο του βιβλίο «Μείναμε εμείς...!». Μυθιστορηματική μορφή, μπορεί να έχει, το βιβλίο,  ωστόσο ο κ. Δημητρίου τις αλήθειες της εποχής, γύρω στα

Η δημοτική κοινότητα της Νέας Σελεύκειας θα τιμήσει τον αρχιμανδρίτη π. Μεθόδιο Ντελή...

Η δημοτική κοινότητα της Νέας Σελεύκειας Θεσπρωτίας, σύμφωνα με ανακοίνωση-πρόσκληση, που υπογράφει ο πρόεδρός της Γεώργιος Ιωάννου, θα τιμήσει με πλακέτα τον ηγούμενο της Μονής Γηρομερίου Μεθόδιο Ντελή. Η τιμητική διάκριση θα απονεμηθεί στο πλαίσιο της εκδήλωσης, που περιλαμβάνει όρθρο-θεία λειτουργία-ομιλία-επιμνημόσυνη δέηση-κατάθεση στεφάνων στο μνημείο, για την ημέρα εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου.  

" Η Μικρασιατική καταστροφή ήταν έγκλημα", τονίστηκε κατά την επετειακή εκδήλωση στη Νέα Σελεύκεια...

"Η Μικρασιατική καταστροφή ήταν έγκλημα κατά της ανθρωπότητας", τόνισε στην ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ομιλία της,  κατά την επετειακή εκδήλωση στη Νέα Σελεύκεια, η φιλόλογος Ελένη Τζομπαρτζόγλου. Στα πλαίσια του εορτασμού της ημέρας εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος, την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου, τελέστηκε δοξολογία στο ναό αγίου Ιωάννου Νέας Σελεύκειας και ακολούθως επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο ηρώων. Η κ. Τζομπαρτζόγλου, κατά τον πανηγυρικό της λόγο, στο τέλος της δοξολογίας, αναφέρθηκε με ακρίβεια στοιχείων στο ιστορικό των γεγονότων, σημειώνοντας ότι  στη Μικρά Ασία υπήρξε μια γενοκτονία, εθνική εκκαθάριση, που προκάλεσε μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμού. Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, είναι η μεγαλύτερη εθνική συμφορά στην ιστορία του νεωτέρου Ελληνισμού. Κι αυτό, γιατί αποκόπηκε  η μακραίωνη ελληνική παρουσία στην περιοχή, με τον πιο δραματικό τρόπο. Την μεγάλη αυτή συμφορά συνθέτουν, εκτός των άλλων, η κατάρρευση του Μικ…

Τιμήθηκε ο ηγούμενος της Μονής Γηρομερίου από τη Δημοτική Ενότητα Νέας Σελεύκειας...

Με πλακέτα τιμήθηκε ο ηγούμενος της Μονής Γηρομερίου από τη Δημοτική Κοινότητας Νέας Σελεύκειας. Την πλακέτα επέδωσε στον π. Μεθόδιο, στο τέλος της δοξολογίας του εορτασμού της ημέρας εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος, την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου, ο πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας Γιώργος Ιωάννου. Όπως αναγράφεται σ' αυτή, του αποδόθηκε τιμή για την ποιμαντική προσφορά του στη Μητρόπολη και την παρουσία του στην εκδήλωση. Ο π. Μεθόδιος, αφού εξέφρασε τις ευχαριστίες του για τη διάκριση, τόνισε ότι ο Μικρασιατικός Ελληνισμός, είναι ένα σπουδαίο κομμάτι της ελληνικής ιστορίας, που δεν πρέπει να σβήσει. Η βράβευση του π. Μεθοδίου έστειλε το μήνυμα ότι είναι ανάγκη να μην αφήσουμε να αλλοιωθεί το πιστεύω μας από μια αόριστη πνευματικότητα. Να μην αφήσουμε την πίστη μας, αλλά και τον πατριωτισμό μας να καταντήσει ένα παθητικό, απροσδιόριστο "κενό".